Een konsentrasiekamp. Vier lewens. ’n Gesin vir altyd verander.
In die stof en hitte van die Suid-Afrikaanse veld het duisende families aan die begin van die 20ste eeu hul geliefdes verloor, nie aan die geweerloop van ’n vyand nie, maar aan siekte, koue, honger en verwaarlosing in Britse konsentrasiekampe. Tussen hierdie families was die Bekkers – ’n gesin soos soveel ander, maar agter die van lê daar ’n hartverskeurende verhaal wat nooit regtig vertel is nie.
’n Gesin wat alles verloor het
In die herfs van 1901, toe die Tweede Vryheidsoorlog sy donkerste vorm begin aanneem het, het die dood in die Bekker-gesin se tentkamp kom woon. In net vier dae sterf vier lede van die gesin – kinders en jong volwassenes wat nog ’n volle lewe voor hulle gehad het.
Maggel Magrietha Bekker, 23 jaar oud, sterf op 21 Mei 1901. Miskien ’n jong moeder, of ’n suster wat help kosmaak en kinders versorg in haaglikke omstandighede.
Hermina Christina Bekker, net 1 jaar en 8 maande oud, sterf op 26 Mei 1901. ’n Babadogter, waarskynlik nog op haar ma se heup, nie eens oud genoeg om te verstaan wat oorlog beteken nie.
Pieter-Nikolaas Bekker, 23 jaar en 4 maande oud, sterf op 27 Mei 1901. ’n Jong man, dalk net terug van die front, of dalk ’n gevangene wat sy laaste dae spandeer het in ’n kamp waar daar min hoop was.
Marthinus Johannes Bekker, net 7 jaar en 7 maande oud, sterf op 28 Mei 1901. ’n Seuntjie, dalk nog speels, dalk al te moeg en siek om regop te sit.
Hulle is almal in dieselfde week weggeraap - waarskynlik aan siektes soos masels, bosluiskoors, skarlakenkoors, diarree of longontsteking , waarvan die kampe berug was. Geen grafsteen vertel hul volle storie nie. Geen geskiedenisboek noem hul name nie.
Die Britse Ryk het in 1900 begin om Afrikaner-vroue en -kinders in kampe aan te hou om Boerekrygers van voedsel en ondersteuning te weerhou. Die strategie, wat deel was van ’n sogenaamde "verskroeide aarde"-beleid, het gelei tot die dood van meer as 26 000 vroue en kinders in konsentrasiekampe.
Die omstandighede was onbeskryflik: swak sanitasie, beperkte mediese hulp, min kos, koue tente en siekte wat soos ’n skadu oor alles gehang het. Vir families soos die Bekkers was daar geen genade nie. Die konsentrasiekamp het nie net hul liggame geneem nie, maar ook hul toekoms, hul drome, hul stories.
Waarom hul verhaal saak maak
Wat die Bekker-gesin se verhaal so diep roerend maak, is nie net dat hulle gesterf het nie, maar dat hulle vergeet is. In die groter verhaal van oorlog word name soos Hermina, Maggel, Pieter en Marthinus maklik net statistiek. Maar elkeen van hulle was iemand - ’n kind, ’n broer, ’n dogter, ’n vriend. Hierdie was nie soldate op ’n slagveld nie. Dit was gewone mense, vasgevang in ’n buitengewone en genadelose konflik.
’n Nagedagtenis aan almal wat gely het
Die verhaal van die Bekker-gesin staan nie alleen nie. Duisende ander gesinne - van Potgieter tot van der Merwe, van De Wet tot Louw – het hul kinders en ouers in soortgelyke kampe verloor. Sommige het nooit weer herstel nie. Ander het voortgebou op die pyn, maar met stil trane en gebroke harte.
Ons onthou hulle nie om ’n politieke punt te maak nie. Ons onthou hulle omdat dit ons plig is. Want as ons nie hul stories vertel nie, wie sal?
