Vanjaar is dit nie net 'n 100 Jaar van Afrikaans nie maar ook die 125 Jaar herdenking van die Verskroeideaardebeleid.
Op 16 Junie 1900 het Lord Roberts proklamasie nr. 5 uitgevaardig - ’n bevel wat plaashuise van Boere op die front moes verbrand, en wat vroue en kinders na konsentrasiekampe moes oordra. Twee weke later het vroue en kinders se gesigte begin dui op ’n tragedie in wording. Hierdie bevel het oor 125 jaar steeds 'n impak op die Afrikaner, maar ook ’n nalatenskap van geloof en dapperheid gevorm.
Die Verskroeide Aarde-Beleid
Elsabé Brits en latere navorsers onthul dat Britse troepe:
-
Huise, voorrade, vrugtebome en diere vernietig het;
-
30 000 plase en 100 000 behuisings van plaaswerkers verwoes het;
-
Ten minste 40 dorpe deels vernietig het;
-
Dinamiet, brandstof en vergiftiging gebruik het om vernietiging te bewerkstellig.
Vroue en kinders is op Treintrokke gelaai en blootgestel aan hitte, koue en stof - met die meeste hulpbronne net die klere aan hul lyf. Die tranende kinders het die pyn van hul moeders weerspieël.
Oorvol Kampe en Min Finansies
By Turffontein het tienduisende se getalle vinnig toeneem; kampe was oorvol. In reaksie is baie na Irene, Nylstroom, Volksrust, en nog plekke verplaas. Hoewel 716 name op grafstene verskyn - met SAHRA en FAK steun - beklemtoon navorsing dat sowat 31% van die kamp se inwoners gesterf het. Talle is sonder naam begrawe, wat betekenisloos ensiemagtig uit die terreurde geskiedenis weghardloop.
As ons die % dan neem sal die korrekte hoeveelheid wat in die kamp gesterf het meer wees as die 716 name wat op die muur van herhindering is.
Herlewing en Herdenking: Die Monument vir Hoop - Turffontein Konsetrasiekamp Kerkhof
In die 1960’s is ’n gedenksteen opgerig met kruisvormige spore, naamplate - maar só simbolies. Dis nie net name op ’n lys nie, dis ’n gewetensroep: om herinnering nie net sentimenteel te beleef nie, maar as ’n lewende geloofsdaad te dra.
Lees meer oor Turffontein Hier :- https://orgmeyer.co.za/nuus-kampe-program/projekte/turffontein-konsentrasiekamp/
Suid-Afrika voor die Oorlog. Die Kaapkolonie en Natal is Britse besittings. Die Boererepublieke is in die noord-ooste geleë (Bron: "Wikimedia Commons")
Hester se Roep – Deur die Oë van ’n Kind
Hier onder is die profielgedig van Petrus JS Vermaak, portaalkrag in die elegie van ’n sewejarige meisie. Sy het haar pop styf onder die arm gehou terwyl roetine vlamme haar werklikheid geword het. Hierdie gedig is ’n roepteken - ’n simbool van trauma, maar ook geloof en hoop.
Deur die oë van ‘n kind
'n Kindjie klein
staan en ween
terwyl die rëendruppels
haar kale voetjies
in genade seën
onskuldig die kindergemoed
nou in modder geweek
haar kinderdrome
wil in skerwe breek
ten aanskoue
van huisraad in vuur verskeur
in afgryse bly sy staar
waar die vlam en roet
van ‘n oorlog se waansin
in menig soldaat wil vaar
Onder haar arm
styf vasgeklem in behoud
haar lappop gebore in kindervreugd
hier in die winterweer so koud
vind sy tog geen vrome deugd
Wat is tog die nut
beskaafd en adel is tog ten niet
die daad van oorlogskande
wat haar kinderdrome
wil doop
in ongeloof en verdriet
So moet ons besef
deur die oë van hierdie kind
wil die verlede
ons met bewustheid bind
'n Verlede gedompel in vergetelheid
skep ‘n hede sonder identiteit
en 'n toekoms gesmee
in onkundigheid
Die verlede is ons leermeester
wees geduldig in alle teëspoed
dankbaar in alle voorspoed
‘n Dankbaarheidslewe sal die hede begeester
‘n Nageslag in geloofskrag toerus vir die toekoms
Die Monument van Golgota – ’n Dieper Geloofsidentiteit
Met die openings rede van die dag op 16 Junie 2025 - Kom Ds. Francois Meyer en hy vra die vraag (In die lig van hierdie geskiedenis vra ons):
Wanneer herinnering nie in geloof gegrond is nie, dryf ons rigtingloos rond. As ons die moed van kinders besing, maar die geloof wat hulle gedra het vergeet, raak ons dan nie self verlore nie?
Mag hierdie herinnering ons roep tot persoonlike geloof, tot eenheid in ons daaglikse lewe, en tot die herstel van nasionale suiwerheid - nie as politieke slagspreuke nie, maar as geestelike werklikheid.
Waarom Ons Dit Moet Onthou
-
Identiteit word geskep deur ekstensiewe respek vir verlede lyding.
-
Empatie word geleer deur die werklikheid van kinders en vroue te simuleer.
-
Geloof is nie ’n luuksheid nie; dit is ons kompas in morêle vlakke.
-
Erfenis spreek nie in verlange na die verlede nie, maar in ware waardes soos gesagsrespek, familie-eer, en ekologiese ekonomie.
Uitnodiging aan die Gemeenskap en Nageslag
Die Voortrekkers, FAK, ATKV, skole, kerke - kom staan saam. Neem jongmense, broers, susters, om die herinnering te gedenk – nie net by monumente nie, maar by die kruis van geloof.
Kom lees die gedig, bring musiek, bid, en reflekteer.
Van Herdenking na Herbou
Ons sal nooit vergeet nie - nie net van die kinders, ouers en hul lyding nie, maar ook van die Man in Golgota. Laat 16 Junie ons roep om dapperheid te oorkom met geloof; om eendag te kan sê:
“Ons het onthou. Ons het gehoop. Ons het opgebou.” Mag elke woord, elke naam, en elke grafsteen ’n versoek wees aan ons almal om ’n geloofswêreldbouer te wees.
Dankie
Dankie aan almal wat die dag meegemaak het - Dankie dat julle onthou!
🤝Die FAK onderhou verskeie konsentrasiekampe landswyd. Word ’n vriend van die FAK by https://sluit-aan.fak.org.za en help ons om dié erfenisbakens te onderhou.
🧑🌾Besoek https://afrikanergeskiedenis.co.za/konsentrasiekampe-van-die-anglo-boereoorlog/ om meer oor die verskillende konsentrasiekampe te wete te kom.
📜Besoek https://www2.lib.uct.ac.za/mss/bccd/ vir volledige lyste van mense wat in die konsentrasiekampe was.
